Obeležen dan Oslobođenja Kučeva – dan narodnih heroja

Povodom dana Oslobođenja Kučeva, obeleženog 21.09.2021. godine, prisetićemo se narodnih heroja našeg kraja. U oslobađanju Kučeva i okoline od okupatora učestvovalo je mnogo njih, ali ova tri imena su posebno upamćena: Veljko Dugošević, Slobodan Jović i Svetislav Stefanović.

Veljko Dugošević

Veljko Dugošević (Ruma, 13. avgust 1910 — Neresnica, kod Kučeva, 18. novembar 1941) bio je učitelj, učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Završio je Učiteljsku školu u Somboru. Godine 1937. je napustio učiteljsku službu i počeo da studira na Višoj pedagoškoj školi u Beogradu. Tokom studija 1939. godine je primljen u članstvo tada ilegalne Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Bio je jedan od organizatora i rukovodilaca Učiteljskog udruženja „Vuk Karadžić“, koje je okupljalo politički aktivne učitelje, a takođe je bio i član Redakcije časopisa „Učiteljska straža”.

Neposredno pred početak Drugog svetskog rata, zajedno sa suprugom Natalijom dobio je učiteljsku službu u selu Turiji, kod Kučeva istovremeno politički delujući u Beogradu i Požarevcu. Nakon okupacije Jugoslavije, 1941. godine, aktivno je radio na organizovanju Narodnooslobodilačkog pokreta (NOP) i učestvovao u prvim oružanim akcijama.

Učestvovao je u formiranju prvih partizanskih grupa i bio najpre komandant Zviškog partizanskog odreda, a od septembra 1941. godine komandant Požarevačkog partizanskog odreda. Pod njegovom komandom, odred je oslobodio veliku teritoriju na području požarevačkog okruga, a učestvovao je i u oslobođenju Petrovca, Kučeva, Golubca, Žagubice i dr.

U toku Prve neprijateljske ofanzive, polovinom novembra 1941. godine, Štab Požarevačkog odreda se iz Kuvečva povukao ka Homoljskim planinama. U selu Neresnici Štab je 18. novembra 1941. godine bio iznenađen i opkoljen od strane jakih nedićevskih i četničkih snaga Koste Pećanca. Štiteći odstupnicu odreda, Veljko je poginuo sa automatom u rukama. U znak sećanja na prvog komandanta Požarevački partizanski odred je nosio njegovo ime.

Za narodnog heroja proglašen je 9. maja 1945. godine.

Slobodan Jović

Slobodan Jović (Kučevo, 17. april 1918 — Beograd, 29. jul 1944), grafički radnik, učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije; zajedno sa Brankom Đonovićem radio u ilegaloj štampariji CK KPJ u okupiranom Beogradu od 1941. do 1944. godine.

Rođen je 17. aprila 1918. godine u Kučevu. Završio je osnovnu školu i tri razreda gimnazije. Četvrti razred gimnazije je napustio i prešao na grafički zanat.

Veoma rano se upoznao sa komunističkim pokretom, a član Komunističke partije Jugoslavije je postao pre rata. Juna 1941. godine, zajedno sa Brankom Đonovićem, narodnim herojem, radio je na osnivanju ilegalne štamparije CK KPJ na Banjičkom vencu broj 12.

Ilegalna štamparija je radila od 1. avgusta 1941. do 31. avgusta 1943. godine. U tom periodu, u njoj je štampano: pet brojeva „Biltena Vrhovnog štaba“ ; sedam brojeva „Glasa“; „Proleter“ za 1942. godine; brošura sa zbirkom tekstova iz „Borbe“, koja je tada izlazila na slobodnoj teritoriji; proglas CK KPJ od 7. novembra 1942; proglasi PK KPJ za Srbiju od 1. jula i 7. septembra 1942, marta i 1. maja 1943. godine; proglas CK SKOJ-a od 7. novembra 1942; „Istorija SKP(b)“, „Osnovi Lenjinizma“, „Klasa proleterijata i partija proleterijata“ i drugi materijali, leci, radio-vesti i drugo.

Sve je rađeno brzo, Bilo koja vest iz sveta, govor nekog državnika i drugo štampani su najkasnije za 24 časa. Iako su policija i Gestapo, uporno tragali, vršili prepade na druge legalne štamparije, tražeći u njima ilegalnu štampariju, ona je bila otkrivena tek pred kraj rata.

Prestala je da radi kada su Nemci, 31. avgusta 1943. godine, naredili da se u roku od 3 dana isele svi stanari Banjičkog venca 12 i susednih kuća, da bi se u te zgrade uselili njihovi oficiri. Izneta je mala štamparska mašina i nešto materijala, a drugo je ostalo u skladištu.

Krajem oktobra 1943. godine Slobodan Jovic i Branko i su iz privremenog skloništa, u kome je bio posle napuštanja štamparije, došli u Krajinsku ulicu broj 24, gde je na još početku okupacije bilo pripremljeno sklonište za potrebe štamparije. Krajem godine, nova štamparija je počela da radi, i radila je do 29. jula 1944. godine. Njen rad je takođe značajan za Narodnooslobodilački pokret, naročito u Beogradu i Srbiji.

Kada je došlo do provale štamparije, Gestapo i Specijalna policija su 29. jula 1944. godine opkolili kuću u Krajinskoj 24, a zatim su počeli pretres i hapšenje stanara koji su živeli u zgradi. Za to vreme su Slobodan i Branko uspeli da spale i unište dokumentaciju i arhivu štamparije. Kada su policajci krenuli u skladište, dočekani su bombama. Slobodan i Branko su izvršili samoubistvo. Posle oslobođenja Jugoslavije, njihovi posmrtni ostaci su preneseni i sahranjeni na Groblju oslobodilaca Beograda 1944.

Odlukom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 30. aprila 1946. godine zajedno sa Brankom Đonovićem, Slobodan Jovic proglašen je za narodnog heroja.

Svetislav Stefanović – Ćeća

Svetislav Stefanović — Ćeća (Kučevo, 8. april 1910 — Beograd, 9. januar 1980), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, društveno-politički radnik SFRJ i narodni heroj Jugoslavije. U periodu od 1953. do 1963. godine obavljao je dužnost Saveznog sekretara za unutrašnje poslove FNRJ.

Biografija

Rođen je 8. aprila 1910. godine u Kučevu. Potiče iz siromašne porodice. Posle završene osnovne škole i dva razreda gimnazije, zbog lošeg materijalnog stanja, prekinuo je školovanje i otišao u Beograd, na zanat.

U dodir s radničkim pokretom, prvi put, dolazi 1925. godine, preko Saveza radničke omladine. Bio je član Nezavisnih sindikata od 1926. godine, kada je bio posebno aktivan u Sportskom društvu „Radnički“ i Kulturno-umetničkom društvu „Abrašević“.

Član Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) je postao 1927. godine. Ubrzo posle prijema, izabran je za sekretara ćelije, a potom i sekretara Rejonskog komiteta SKOJ-a „Dunav“. Krajem 1927. je uhapšen, s grupom skojevaca, i februara 1928. godine osuđen na šest meseci zatvora, koje je izdržao u Požarevcu.

U jesen 1928. godine vratio se u Beograd, gde se odmah uključio u partijski rad, i u septembru postao sekretar Mesnog komiteta SKOJ-a za Beograd. Iste godine primljen je i u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ).

Prilikom rasturanja letaka Pokrajinskog komiteta KPJ i PK SKOJ-a za Srbiju protiv Šestojanuarske diktature, uhapšen je 12. januara 1929. godine, i mučen u beogradskom zatvoru „Glavnjača“, a 25. maja je u nedostatku dokaza pušten.

U Beogradu je nastavio partijski rad sve do odlaska na školovanje u Sovjetski Savez, 1930. godine. U Moskvi je 1933. godine završio Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada.

U Jugoslaviju se vratio 1934. godine, i otišao je na partijski rad u Zagreb, kao instruktor Centralnog komiteta KPJ. Ubrzo je ponovo uhapšen i osuđen na četiri godine zatvora, koje je odležao u Sremskoj Mitrovici. Posle izlaska iz zatvora, nastavio je partijski rad u Beogradu. Godine 1940. izabran je za sekretara Pokrajinskog odbora Narodne pomoći za Srbiju.

Posle Aprilskog rata i kapitulacije Kraljevine Jugoslavije, po nalogu Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju, radio je kao instruktor Pokrajinskog komiteta na organizovanju oružane borbe u Šumadiji. Radio je najpre u kragujevačkom okrugu na formiranju Kragujevačkog partizanskog odreda, a zatim je u jesen 1941. godine prebačen na partijski rad u Okružni komitet KPJ za Čačak. U Čačku je ostao sve do povlačenja partizanskih jedinica u Sandžak, novembra 1941. godine.

Marta 1942. godine Centralni komitet KPJ i Vrhovni štab NOP i DVJ uputili su ga u Crnu Goru, kao delegata Vrhovnog štaba, da radi na organizovanju i jačanju partizanskih bataljona i odreda. Bio je zamenik političkog komesara Durmitorskog partizanskog odreda, a krajem juna politički komesar Hercegovačkog partizanskog odreda.

Prilikom povlačenja partizanskih snaga iz Crne Gore i Hercegovine u zapadnu Bosnu, vodio je brigu oko Centralne partizanske bolnice i pozadine jedinica koje su prve nastupale. Septembra 1942. godine upućen je za instruktora Centralnog komiteta u Pokrajinski komitet KPJ za Dalmaciju, gde se nalazio sve do maja 1944. godine.

Kada je 13. maja 1944. godine formirano Odeljenje za zaštitu naroda (OZNA), postavljen je za zamenika načelnika Ozne pri Povereništvu, a kasnije Ministarstvu narodne odbrane i proizveden je u čin pukovnika.

Posle oslobođenja Jugoslavije, nalazio se na odgovornim društveno-političkim funkcijama, bio je:

pomoćnik ministra unutrašnjih poslova FNRJ, Aleksandra Rankovića, od 1946. do 1953. godine,

Savezni sekretar za unutrašnje poslove FNRJ, od 1953. do 1963. godine,

predsednik Odbora za unutrašnju politiku SIV-a, od 1963. do 1966. godine,

član Saveznog izvršnog veća (SIV), od 1953. do 1966. godine.

Za saveznog i republičkog poslanika biran je na svim izborima od 1945. do 1963. godine. Bio je član CK SK Srbije i CK SK Jugoslavije, kao i član Saveta federacije. Imao je čin rezervnog general-potpukovnika JNA.

Zbog zloupotrebe položaja u Upravi državne bezbednosti (UDBA), na Četvrtom (brionskom) plenumu CK SKJ, jula 1966. godine, zajedno sa Aleksandrom Rankovićem pozvan je na odgovornost. Odlukom Plenuma, Svetislav Stefanović je razrešen svih političkih funkcija, isključen iz CK SKJ i SKJ i penzionisan.[1]

Preminuo je u Beogradu, 9. januara 1980. godine.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima i Ordena narodnog oslobođenja, Ordena za hrabrost i dr. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 27. novembra 1953. godine.

You Might Also Like

Leave a Reply